Roggen, intrigerende dieren

Freshwater Stingrays, een zoet uitstapje

Een overgrote meerderheid van de zeewateraquarianen hebben meer dieren in huis dan alleen een zeewateraquarium. Het zijn soms meerdere zeewateraquaria, en het is geen uitzondering dat je ook een kat, hond, papegaai of een combinatie ervan tegenkomt. De liefde voor dieren is groot en we hebben blijkbaar de behoefte om te willen verzorgen.
Nu gaat het wat te ver om een artikel te maken over tropische vogels zoals papagaaien op een site die geheel gaat over de zeewaterhobby, maar een uitstap naar een zoetwateraquarium durf ik wel een keer te maken. Dan moet wel iets bijzonders zijn, hoor ik je denken!
Nu, dat is ook zo.

100.000 liter zoet water van 28 graden

10 Meter breed, 6 meter diep en een waterhoogte 1.60 meter. Het geheel heeft een volume van meer dan 100.000 liter.

Bijzonder genoeg? Ik dacht het ook. Richard, die ik goed ken van de bezoekjes aan het Openhaarden Centrum in Vlaardingen, attendeerde mij op het bestaan ervan en nadat Richard de afspraken had gemaakt reed ik met Danny op een avond naar Gouderak.
Daar ergens staat een nieuwe loods waar het aquarium en de kwekerij is gehuisvest.

Bij aankomst op het adres van onze gastheer Nico werd ook hier duidelijk dat de liefde voor dieren niet beperkt wordt door vissen alleen. De herdershond, grijze roodstaartpapegaai en een 5 meter aquarium met roggen, aruwana,s en schildpadden zijn het bewijs.

Bij aankomst op de plaats van bestemming maakten Danny en ik kennis met Frank Zijlmans. Frank Zijlmans en Nico zijn de drijvende kracht achter het mega aquarium en de kwekerij.
Bij het betreden van de loods zagen we niet veel meer dan een aantal dichte metalen rolluiken. Een spectaculaire opening stond ons te wachten. Met een druk op de knop gingen alle rolluiken tegelijkertijd omhoog en werd het aquarium onthuld.
Het is enorm en indrukwekkend. Het zijn 4 zeecontainers van 6 meter lengte per stuk die aan elkaar gelast zijn.
De inrichting is geheel gemaakt met het oog op de natuurlijke leefomgeving van de roggen, aruwana,s en schildpadden. De achterzijde en rotsformaties zijn van beton gemaakt. Een werkelijk immense klus die gedetailleerd is beschreven op de site van Frank Zijlmans.
Aan het einde van dit artikel zul je de link aantreffen.

Veel van de roggen die je op de video ziet komen uit het Amazonegebied.
De roggen daar worden door de toenemende bevolking en met name door de toenemende toeristenaantallen als zeer vervelend ervaren.
Roggen graven zich geheel of gedeeltelijk in en zijn door hun camouflagekleuren nauwelijks te zien. Met regelmaat stappen mensen op roggen en doordat de huid van de stekels giftig is zijn dit vervelende incidenten. De mens is hierdoor met grootste afstand de vijand voor de rog in het Amazonegebied.
Er wordt in flink toenemende mate op ze gejaagd door mensen die de rivier verschoond wil hebben van de rog. Het mag duidelijk zijn dat dit het natuurlijk evenwicht geweld aan doet.

In de zee zie je het omgekeerde gebeuren, daar neemt de rog in aantallen toe.
De haai is de natuurlijke vijand voor de rog. Omdat de rog een bodemdier is en de haai in veel gevallen niet, worden er door trawlers enorm veel haaien gevangen. Niet doelbewust, maar als bijvangst. Door het afnemen van de haaienpopulatie wereldwijd, raakt de rog zijn natuurlijke vijand kwijt.

Roggen huisvesten

Roggen hebben een flink aquarium nodig het hangt een beetje af van welke soort je neemt en wat de eindafmetingen zullen zijn. Jonge roggen tot 20 cm kunnen best in een bak van 1,20 X 50 X 50 gehouden worden. Je moet dan zeker weten dat je de dieren in de toekomst een groter aquarium ter beschikking kan stellen.
Kan je dit niet dan, zal het 1,20 aquarium snel te klein worden met alle problemen van dien. De hoogte van het aquarium is minder belangrijk omdat roggen echte bodem bewoners zijn. De breedte is wel belangrijk, 60 cm breed is voor de kleinere soorten goed, 80 cm of 1 meter is voor de iets grotere soorten beter. Hoe meer ruimte des te prettiger ze zich voelen.
Er zijn zelfs mensen die aquaria van 1,70 meter en 2,20 meter breed hebben maar daar moet je dan wel de ruimte (en financiën) voor hebben.

Roggen zijn giftig, en dan niet de rog zelf maar de stekel die op hun staart zit. Deze wordt elke 3 tot 6 maanden gewisseld. Als je daarmee in aanraking komt door onvoorzichtig gedrag, dan is het raadzaam zo snel mogelijk een huisarts, of een ziekenhuis, te raadplegen.
Deze stekel zullen ze echter nooit bewust gebruiken dus het is geen aanvalswapen maar puur verdediging. Let hierop met het omgaan van deze dieren dat je altijd op je hoede blijft.
Ook afgeworpen stekels zijn giftig dus ga niet zomaar met je hand door het zand. Frank heeft zelf meegemaakt dat een van zijn roggen een stekel afwierp, deze had hij gelijk uit het aquarium gehaald tussen duim en wijsvinger. Hier heeft hij de hele avond plezier van gehad en dan is het alleen nog maar op de huid terecht gekomen zonder wondje. Zijn duim en wijsvinger zijn de hele avond gevoelloos geweest tot en met de elleboog toe. Een tintelend gevoel, je kan het een beetje vergelijken met een schok van de 230 V. Een gewaarschuwd mens telt voor twee.

In het aquarium is een lekkere laag zand ook aan te bevelen, ze vinden het gewoon lekker om op te liggen. Een cm of drie is voldoende.
Verder is het ook heel belangrijk dat er veel vrije bodem ruimte is.
Een goede filtering van het water is heel belangrijk omdat roggen, en eigenlijk alle vissen, de beste waterkwaliteit verdienen. Nitriet is voor een rog uiterst schadelijk tot dodelijk. Dit kan je tegen door altijd goed te filteren. Let op, een startend aquarium zal altijd een nitriet piek krijgen. Voor deze tijd absoluut geen rog in de bak doen, begin hier eerst met de bijvissen voordat je aan de roggen begint. Frank zweert zelf bij een biologisch filter, maar goed ingedraaide potfilters doen het net zo goed.

De dieren die door Frank en Nico gekweekt zijn worden voorzien van een chip.
Het is van belang dit te doen om een eerlijke handel te waarborgen, de dieren uit elkaar te kunnen houden/herkennen en de historie van de dieren bij te houden. Ook inteelt wordt hiermee voorkomen. De gegevens staan in een daarvoor gemaakte database.

Het chippen van een rog

Een chip is niks meer als een glazen buisje met een spoeltje. De chip is ongeveer 1 cm lang en 1,5 mm in doorsnede. Dit wordt aangeleverd in een injectie naald. Met een speciale spuit schuift men de chip onder de huid. Met een scanner kan men het chipnummer uitlezen.

Om de dieren tijdens het chippen zo min mogelijk stress te geven worden de roggen verdoofd. De roggen worden in een bak geplaatst met water waaraan verdovingsmiddel is toegevoegd. De rog komt zo in een lichte roes.
Nu wordt de naald ingebracht aan de basis van de staart en wordt de chip ingebracht. Als de naald verwijderd is checken zij met de scanner of de chip nog goed is. Dit checken wordt ook vooraf gedaan. Het dier gaat weer terug in het aquarium. Door het verse water komt deze uit zijn roes en eet al weer na enige minuten.

Kweken.

Iedere vissen liefhebber wil op een gegeven moment met zijn aanwinsten kweken. De een al na een week de ander na een jaar. Roggen kweken is nog steeds een zeldzaamheid.
Ten eerste is het nog steeds een zeldzame vis in de huiskamer, en hij is niet te triggeren om het zo maar te zeggen. Door het veranderen van de omstandigheden kun je vele soorten aansporen tot paren.
Met roggen is dit niet het geval. ( Frank weet wel dat een ingrediënt in zijn voer een zeer belangrijke factor is ). Het is belangrijk om te zorgen dat er steeds minder dieren uit het wild gevangen hoeven te worden en een gezonde kweek groep te krijgen die als het even kan Europa en wie weet ook daar buiten kan voorzien van jonge roggen.

Wat weten we eigenlijk van de kweek van roggen.

•Het gaat bij de roggen paring er zeer heftig aan toe. Het mannetje zal met bijten in de rug en de disk rand het vrouwtje proberen over te halen tot een paring.
Het mannetje zal zich als het vrouwtje het toe laat zich onder het vrouwtje trekken en zo tot een paring over gaan. Is het vrouwtje er niet van gediend dan zal ze dit over duidelijk laten blijken. Dit bijten in het vrouwtje kan tot zeer ernstige beschadigingen leiden maar zal na verloop van tijd van zelf weer helen, maar wees erop voorbereid dat dit een normaal verschijnsel is bij roggen.
•Voor kweekpogingen moet het vrouwtje groter zijn als het mannetje, anders kunnen er flinke verwondingen optreden het is dan beter het vrouwtje en mannetje te scheiden. Als het vrouwtje te klein is kan zij zich niet verweren tegen het mannetje.
Het kan ook zijn dat het vrouwtje er nog niet klaar voor is. Is dit het geval dan is het wijs om bij de eerste pogingen tot paring de dieren te scheiden. Men kan de dieren weer samen voegen als ze tenminste dezelfde maat hebben.
•In de natuur zijn roggen eenmaal tot tweemaal per jaar zwanger, waarschijnlijk hangt dit samen met het voedsel aanbod, dus ook met de jaargetijden.

De witte rog

Een witte rog komt in de natuur normaliter niet voor en toen het bericht van de vangst binnenkwam hebben Nico en Frank er alles aan gedaan om dit unieke exemplaar binnen te krijgen.
Het betreft geen albino. Een albino heeft geen pigment, kan niet tegen (teveel) zonlicht en heeft rode ogen. Meestal ook de zwakkere dieren.
Nee, verzekert Nico ons, het is een lutino. In het geval van een lutino is er iets anders aan de hand. De kleur zwart ontbreekt. Dat is het enige. Het dier heeft geen rode ogen, kan prima tegen zonlicht en is een sterk dier.
Door het ontbreken van zwart is het dier wit en uniek te noemen.
Zover Nico en Frank weten is dit het enige witte exemplaar in gevangenschap.
Ook in de natuur is het een zeldzaamheid, het spreekt voor zich dat een wit exemplaar erg opvalt in de water waar de ondergrond donker is. Hij dier valt erg op en zal snel ten prooi vallen aan een vijand

Met name op het eind van de video zie je aardig materiaal van de witte rog.

De informatie die ik geef in dit artikel is verre van compleet, maar als nu door het lezen van dit stuk en het zien van de foto’s en video je interesse gewekt is, kun je veel uitgebreidere informatie lezen op onder andere de site van Frank Zijlmans. De hoofdstukken huisvesting, chippen en kweken zijn met toestemming gebruikt van de site en slechts lichtjes aangepast.

Neem eens een kijkje op de site Freshwater Stingray